Luật sư được giới thiệu về mình và tổ chức hành nghề, được viết bài phổ biến pháp luật, được trả lời báo chí, nhưng mọi thông tin phải trung thực, không khoa trương, không hứa kết quả, không hạ thấp đồng nghiệp, không tiết lộ thông tin khách hàng và không gây ảnh hưởng không đúng tới vụ việc đang được giải quyết. Đó là khung chung từ Luật Luật sư, Bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam và pháp luật về quảng cáo.
Chuyện tìm khách hàng bằng các kênh bền vững đã có ở chuyên mục nghề luật sư. Bài này đi vào chính nội dung: một câu giới thiệu thế nào là quá đà, một bài phân tích vụ án đang xét xử khác một bài giải thích quy định ở đâu, và khi phóng viên gọi hỏi về vụ mình đang bảo vệ thì nên trả lời ra sao.
Ba loại phát ngôn công khai và mức rủi ro của từng loại
Loại thứ nhất là giới thiệu dịch vụ: trang thông tin của tổ chức, hồ sơ năng lực, trang cá nhân nghề nghiệp, danh thiếp. Rủi ro chính là thông tin không chính xác hoặc phóng đại. Loại này hoàn toàn trong tầm kiểm soát của luật sư, nên vi phạm ở đây khó được thông cảm.
Loại thứ hai là phổ biến kiến thức: bài viết giải thích luật mới, video hướng dẫn một thủ tục, buổi nói chuyện ở cộng đồng. Đây là kênh có ích nhất cho xã hội và an toàn nhất cho luật sư, miễn là nội dung đúng và không biến thành lời tư vấn cho một trường hợp cụ thể mà luật sư chưa nắm đủ tình tiết.
Loại thứ ba là bình luận vụ việc cụ thể: trả lời báo chí, đăng bài về một vụ án đang được dư luận quan tâm, nói về vụ mình đang tham gia. Đây là vùng rủi ro cao nhất, vì nó chạm cùng lúc tới bí mật khách hàng, tới quan hệ với cơ quan tiến hành tố tụng, và tới quyền lợi của những người không có mặt để phản bác.
Câu giới thiệu: phiên bản rủi ro và phiên bản an toàn
Bảng dưới đặt cạnh nhau một số cách viết hay gặp trên trang giới thiệu và mạng xã hội. Các câu đều là ví dụ giả định.
| Cách viết rủi ro | Vấn đề | Cách viết an toàn hơn |
|---|---|---|
| "Văn phòng luật số một về ly hôn" | Tự xếp hạng không có căn cứ | "Văn phòng tập trung vào các vụ việc hôn nhân và gia đình" |
| "Tỷ lệ thắng kiện 98%" | Con số khó kiểm chứng, ngầm hứa kết quả | Mô tả loại việc đã làm, không nêu tỷ lệ thắng |
| "Cam kết lấy lại tiền cọc trong 30 ngày" | Hứa kết quả và thời hạn ngoài tầm kiểm soát | "Hỗ trợ đánh giá hồ sơ và các bước đòi lại tiền cọc" |
| "Luật sư giỏi nhất thành phố" | Khoa trương, hạ thấp đồng nghiệp gián tiếp | Nêu kinh nghiệm thật: số năm hành nghề, lĩnh vực |
| Đăng ảnh bản án có che tên kèm "Lại một chiến thắng" | Nguy cơ lộ khách hàng, biến vụ việc thành quảng cáo | Viết bài phân tích vấn đề pháp lý, ví dụ giả định |
Nguyên tắc chung: giới thiệu bằng sự thật kiểm chứng được về bản thân (chứng chỉ, lĩnh vực, kinh nghiệm), không bằng lời hứa về kết quả hay so sánh với người khác. Danh hiệu, giải thưởng nếu nêu phải có thật và nêu đúng tên đơn vị trao. Lời cảm ơn của khách hàng cũ chỉ nên dùng khi có đồng ý và không để lộ vụ việc.
Hồ sơ năng lực, danh thiếp, trang cá nhân: chi tiết nhỏ hay bị quên
Những tài liệu giới thiệu tĩnh ít được rà lại sau khi làm xong, nên sai lệch tích tụ theo thời gian. Một luật sư đã chuyển tổ chức nhưng trang cũ vẫn giới thiệu là thành viên; một chứng chỉ, chức danh đã hết nhưng danh thiếp vẫn in; hồ sơ năng lực liệt kê khách hàng doanh nghiệp mà chưa hỏi họ có đồng ý được nêu tên không. Mỗi chi tiết đều nhỏ, nhưng gộp lại là thông tin không trung thực về bản thân.
Người tập sự cần đặc biệt chú ý cách tự giới thiệu. Gọi mình là "luật sư" khi chưa được cấp chứng chỉ hành nghề và thẻ luật sư là sai, dù chỉ trên trang cá nhân hay trong lời chào với khách hàng. Cách gọi an toàn là ghi đúng tư cách: người tập sự hành nghề luật sư, trợ lý luật sư, chuyên viên pháp lý.
Với tổ chức hành nghề, danh sách khách hàng tiêu biểu là thông tin nhạy cảm. Việc một doanh nghiệp thuê văn phòng nào có thể là điều họ không muốn công khai. Chỉ nêu khi đã được đồng ý, và cập nhật lại khi quan hệ đã kết thúc. Mỗi năm một lần, dành một buổi rà lại toàn bộ những gì đang giới thiệu về mình là thói quen rẻ mà hiệu quả.
Viết bài phổ biến pháp luật mà không thành tư vấn bừa
Viết về quy định, không viết về người. Bài giải thích "khi nào được đơn phương ly hôn" là phổ biến pháp luật. Bài phân tích "vụ ly hôn của gia đình X có đúng không" là bình luận vụ việc, rủi ro hơn nhiều.
Ghi rõ thời điểm và văn bản. Pháp luật thay đổi nhanh, nhất là từ năm 2025 khi nhiều cơ quan, cấp hành chính và thẩm quyền được sắp xếp lại. Bài nên ghi viết theo văn bản nào, tại thời điểm nào; bài cũ không còn đúng nên được sửa hoặc ghi chú.
Cẩn thận với phần bình luận. Người đọc hay kể trường hợp của mình dưới bài và hỏi "vậy em có thắng không". Trả lời cụ thể trong phần bình luận khi chưa biết đủ tình tiết là tư vấn thiếu căn cứ; trả lời bằng nguyên tắc chung và khuyên họ tìm người xem hồ sơ là an toàn hơn.
Không dùng ví dụ thật chưa ẩn danh đủ. Ví dụ trong bài phổ biến nên là ví dụ giả định, hoặc ví dụ đã biến đổi tới mức không ai nhận ra. Ghi chú "ví dụ giả định" giúp người đọc không hiểu nhầm.
Khi phóng viên gọi hỏi về vụ mình đang tham gia
Luật sư đang bảo vệ khách hàng trong một vụ được báo chí quan tâm sẽ sớm nhận cuộc gọi của phóng viên. Câu hỏi đầu tiên không phải là nói gì, mà là có được nói không. Thông tin vụ việc là bí mật của khách hàng; luật sư chỉ phát ngôn khi khách hàng đồng ý và trong phạm vi khách hàng đồng ý, tốt nhất có văn bản.
Khi đã được đồng ý, phát ngôn nên bám vào những gì đã công khai (nội dung cáo trạng đã công bố tại phiên toà, bản án đã tuyên) và quan điểm pháp lý của phía mình, không đưa ra tài liệu trong hồ sơ chưa được công khai, không công kích cá nhân người tiến hành tố tụng hay bên kia, không dự đoán kết quả. Trong vụ án hình sự, cần đặc biệt chú ý tới quyền của bị hại và những người không phải khách hàng của mình.
Nhiều luật sư có kinh nghiệm chọn cách trả lời ngắn và đúng thủ tục: xác nhận mình tham gia vụ việc với tư cách gì, nói rằng quan điểm bảo vệ đã hoặc sẽ trình bày tại phiên toà, và dừng ở đó. Im lặng có kiểm soát thường bảo vệ khách hàng tốt hơn một bài phỏng vấn dài.
Bình luận vụ án của người khác: những điều nên tránh
Trên mạng xã hội, luật sư thường được hỏi ý kiến về những vụ án nóng mà mình không tham gia. Bình luận không bị cấm hoàn toàn, nhưng có những điều người làm nghề nên tránh:
- Khẳng định một người có tội hay không có tội khi toà án chưa xét xử hoặc bản án chưa có hiệu lực.
- Phán xét dựa trên thông tin báo chí hay mạng xã hội, trong khi chưa đọc hồ sơ.
- Chỉ trích cá nhân luật sư đang bảo vệ trong vụ đó, nhất là về chiến lược mà mình không biết lý do.
- Bình luận về đời tư của bị cáo, bị hại, người thân của họ.
- Dùng vụ án nóng làm mồi để quảng cáo dịch vụ của mình.
- Bình luận về người tiến hành tố tụng bằng lời lẽ xúc phạm.
Điều có thể làm là giải thích quy định pháp luật liên quan tới loại vụ việc đó ở mức chung: tội danh được cấu thành thế nào, thủ tục xét xử gồm những bước nào, quyền của các bên ra sao. Cách viết này giúp người đọc hiểu, không gây áp lực lên vụ việc, và không đặt luật sư vào thế phải rút lại lời nói sau khi có phán quyết.
Trước khi đăng bất kỳ nội dung nghề nghiệp nào
Một danh sách kiểm tra ngắn, đủ dùng cho bài viết, video ngắn hay trả lời phỏng vấn:
- Nội dung có điều gì không đúng sự thật hoặc không kiểm chứng được về bản thân, tổ chức của mình không?
- Có câu nào có thể bị đọc là hứa kết quả không?
- Có chi tiết nào khiến người khác nhận ra khách hàng, kể cả khách hàng cũ không?
- Có chạm tới vụ việc đang được giải quyết mà mình không được khách hàng đồng ý để nói không?
- Có so sánh, chê bai đồng nghiệp hay tổ chức khác không?
- Văn bản pháp luật được nhắc tới còn hiệu lực tại thời điểm đăng không?
Nếu tổ chức hành nghề có quy định nội bộ về truyền thông, luật sư trẻ và người tập sự nên đưa nội dung cho người phụ trách xem trước. Nhiều văn phòng nhỏ không có quy định, nhưng một người đọc thứ hai luôn giúp bắt được câu chữ quá đà.
Ví dụ giả định: một video ngắn và hai phiên bản
Một luật sư trẻ ở Hà Nội muốn làm loạt video ngắn về tranh chấp đặt cọc mua nhà. Phiên bản đầu tiên mở bằng câu "Bị mất cọc? Gọi ngay, lấy lại 100%" và kể một vụ vừa thắng, nêu quận, loại nhà và số tiền. Người hướng dẫn đọc kịch bản và chỉ ra ba vấn đề: hứa kết quả, có thể lộ khách hàng, và dùng giọng của quảng cáo bán hàng.
Phiên bản thứ hai mở bằng câu hỏi người xem hay gặp: "Bên bán không giao nhà đúng hẹn, tiền cọc xử lý thế nào?", giải thích nguyên tắc phạt cọc theo pháp luật dân sự ở mức chung, liệt kê giấy tờ nên giữ, và kết bằng lời khuyên rằng mỗi hợp đồng có điều khoản riêng nên cần người đọc kỹ. Video thứ hai ít giật gân hơn nhưng an toàn, hữu ích, và tạo được niềm tin bền hơn.
Câu hỏi thường gặp
Luật sư có được chạy quảng cáo trả phí trên mạng xã hội không?
Quảng cáo dịch vụ pháp lý không bị cấm hoàn toàn, nhưng phải tuân thủ pháp luật về quảng cáo, Luật Luật sư và Bộ quy tắc nghề hiện hành: thông tin trung thực, không hứa kết quả, không so sánh hạ thấp người khác. Nên đối chiếu quy định của Liên đoàn và Đoàn luật sư trước khi chạy.
Luật sư có được đăng lời cảm ơn của khách hàng không?
Chỉ nên đăng khi khách hàng đồng ý rõ ràng, tốt nhất bằng văn bản, và nội dung không để lộ vụ việc hay thông tin riêng. Lời cảm ơn nêu kết quả cụ thể có thể bị người đọc hiểu là bảo đảm kết quả cho vụ của họ, nên cân nhắc kỹ.
Luật sư có được trả lời báo chí về vụ án mình đang bào chữa không?
Chỉ khi khách hàng đồng ý và trong phạm vi được đồng ý. Phát ngôn nên bám vào thông tin đã công khai và quan điểm pháp lý của phía mình, không dùng tài liệu hồ sơ chưa công khai, không công kích cá nhân và không dự đoán kết quả.
Bài viết phổ biến pháp luật có cần ghi tên văn bản không?
Nên ghi khi chắc chắn văn bản đó đang có hiệu lực, kèm thời điểm viết. Nếu không chắc, viết theo nguyên tắc và khuyên người đọc đối chiếu văn bản hiện hành. Bài cũ nên được rà lại khi pháp luật thay đổi, vì người đọc thường không để ý ngày đăng.
Trả lời câu hỏi pháp lý trong nhóm mạng xã hội có bị coi là tư vấn không?
Có thể. Nếu trả lời cụ thể cho trường hợp của một người, họ có thể dựa vào đó để hành động. Khi chưa biết đủ tình tiết, nên trả lời bằng nguyên tắc chung, nêu những điểm cần làm rõ và khuyên họ nhờ người xem hồ sơ.
Luật sư tập sự có được tự lập trang mạng xã hội giới thiệu dịch vụ không?
Người tập sự chưa phải luật sư nên không được tự giới thiệu như luật sư hay nhận việc riêng. Chia sẻ kiến thức pháp luật dưới tư cách cá nhân thì được, nhưng nên ghi rõ tư cách của mình và không nói về vụ việc của tổ chức đang tập sự.