Chọn trường luật nên dựa trên những thứ bạn sẽ thật sự trải qua trong bốn năm: chương trình đào tạo, mức độ thực hành, đội ngũ giảng viên, nguồn tài liệu, cơ hội thực tập, hoạt động sinh viên và độ phù hợp với hoàn cảnh của bạn. Danh tiếng chung của một trường chỉ là một dữ kiện, không thay được những tiêu chí cụ thể này.
Bài này không xếp hạng trường nào, không nêu tên trường kèm nhận xét và không bàn điểm chuẩn hay chi phí học tập. Thay vào đó, bài đưa ra bảy tiêu chí kèm câu hỏi kiểm chứng để bạn tự so các trường trong danh sách của mình, bằng thông tin công khai và bằng việc hỏi trực tiếp.
Vì sao không nên chọn chỉ vì danh tiếng
Danh tiếng của một trường hình thành qua nhiều năm và thường phản ánh điều gì đó có thật. Nhưng nó là bức tranh trung bình, không cho bạn biết ngành luật của trường có mạnh ở mảng bạn thích không, có nhiều hoạt động thực hành không, hay lớp học có quá đông để thảo luận không. Hai bạn cùng học một trường có thể có trải nghiệm rất khác nhau tuỳ khoa, tuỳ chương trình.
Nghề luật lại là nghề mà năng lực cá nhân lộ ra rất nhanh khi đi làm. Nhà tuyển dụng đưa bài kiểm tra chuyên môn, yêu cầu viết thư tư vấn, phân tích hợp đồng. Bạn được đánh giá bằng sản phẩm, không chỉ bằng tên trường trên hồ sơ. Vì vậy, môi trường giúp bạn tạo ra năng lực đó quan trọng hơn cái nhãn.
Điều này không có nghĩa bỏ qua danh tiếng. Nó có nghĩa là đặt danh tiếng cạnh sáu tiêu chí khác, và nếu hai trường gần nhau về các tiêu chí còn lại, khi đó danh tiếng hoặc mạng lưới cựu sinh viên mới là yếu tố quyết định.
Cũng nên nhớ rằng nhận định về danh tiếng lan truyền trên mạng thường dựa vào vài trải nghiệm cá nhân hoặc thông tin đã cũ. Chương trình đào tạo được cập nhật, giảng viên thay đổi, khoa mới được lập. Thông tin chính thức của năm hiện tại đáng tin hơn ấn tượng chung từ vài năm trước.
Bảy tiêu chí và câu hỏi kiểm chứng
Mỗi tiêu chí kèm theo một câu hỏi bạn có thể tự trả lời bằng thông tin công khai hoặc hỏi trực tiếp nhà trường, sinh viên đang học.
| Tiêu chí | Nhìn vào đâu | Câu hỏi kiểm chứng |
|---|---|---|
| Chương trình đào tạo | Danh sách học phần, chuẩn đầu ra công bố công khai | Phần chuyên ngành nghiêng về mảng nào, có bao nhiêu học phần tự chọn? |
| Thực hành, kỹ năng | Học phần kỹ năng, phiên toà giả định, phòng tư vấn pháp luật | Sinh viên được làm bao nhiêu việc pháp lý thật hoặc mô phỏng trước khi ra trường? |
| Giảng viên | Thông tin khoa, lĩnh vực nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn | Có giảng viên đang hành nghề hoặc từng làm ở cơ quan tư pháp không? |
| Tài liệu, thư viện | Thư viện, cơ sở dữ liệu, giáo trình | Sinh viên có truy cập được tài liệu chuyên khảo, cơ sở dữ liệu văn bản không? |
| Thực tập | Kế hoạch thực tập, đơn vị liên kết | Thực tập bắt buộc vào năm nào, nhà trường hỗ trợ tìm nơi thế nào? |
| Hoạt động sinh viên | Câu lạc bộ học thuật, cuộc thi, nghiên cứu khoa học | Có câu lạc bộ luật hoạt động đều không, sinh viên năm nhất tham gia được không? |
| Phù hợp hoàn cảnh | Vị trí, lịch học, ký túc xá, hình thức đào tạo | Bạn có sống và học ở đó bốn năm một cách bền được không? |
Bạn không cần điểm cao ở cả bảy tiêu chí. Hãy chọn ba tiêu chí quan trọng nhất với mình và cho chúng trọng số lớn hơn khi so sánh.
Đọc chương trình đào tạo như người trong nghề
Đếm học phần kỹ năng. Các học phần như kỹ năng tư vấn, soạn thảo văn bản, đàm phán, nghiên cứu pháp lý cho thấy chương trình có hướng ra nghề hay nặng lý thuyết. Tỷ lệ này khác nhau đáng kể giữa các trường.
Xem học phần tự chọn. Nhiều học phần tự chọn nghĩa là bạn có thể tự thiết kế chuyên sâu. Ít tự chọn nghĩa là chương trình đã định sẵn hướng; hợp nếu hướng đó đúng với bạn.
Tìm học phần ngoại ngữ chuyên ngành. Tiếng Anh pháp lý có được dạy như học phần riêng hay không là một tín hiệu về mức chuẩn bị cho môi trường có yếu tố nước ngoài.
Đọc chuẩn đầu ra. Chuẩn đầu ra mô tả người tốt nghiệp làm được gì. So chuẩn đầu ra của hai trường giúp bạn thấy mỗi nơi định đào tạo ra người như thế nào.
Xem khoá luận hay học phần thay thế. Một số chương trình cho sinh viên làm khoá luận, một số dùng học phần thay thế. Nếu bạn định nghiên cứu hoặc học lên, cơ hội viết khoá luận là điểm cộng.
Thực hành và thực tập: thứ khó thấy trên giấy
Thông tin về thực hành thường không đầy đủ trên trang tuyển sinh. Cách tốt nhất là hỏi sinh viên đang học năm ba, năm tư: trong học kỳ vừa rồi, bạn đã soạn bao nhiêu văn bản, tham gia mấy phiên toà giả định, có đi thực tập chưa, ai giới thiệu nơi thực tập. Câu trả lời cụ thể của một sinh viên đáng tin hơn câu chữ chung trong tài liệu quảng bá.
Một số trường có trung tâm tư vấn pháp luật cho người dân, nơi sinh viên dưới sự hướng dẫn của giảng viên tiếp nhận câu hỏi thật. Một số có phòng xử án mô phỏng để tổ chức phiên toà giả định. Một số có quan hệ với văn phòng luật, doanh nghiệp, cơ quan tư pháp để đưa sinh viên đi thực tập. Những thứ này tạo ra khác biệt lớn khi bạn đi xin việc đầu tiên.
Nếu trường bạn thích ít hoạt động thực hành, đó không phải lý do loại bỏ ngay. Bạn có thể tự bù bằng cách chủ động tìm thực tập, tham gia cuộc thi bên ngoài, đi dự phiên toà công khai. Chỉ cần biết trước để lên kế hoạch, thay vì phát hiện ra vào năm cuối.
Một câu hỏi nhỏ nhưng nói lên nhiều điều: thực tập có được tính tín chỉ và có người hướng dẫn từ phía trường không. Thực tập có hướng dẫn, có báo cáo, có đánh giá thường mang lại nhiều hơn một đợt thực tập chỉ để lấy giấy xác nhận.
Giảng viên, tài liệu và hoạt động sinh viên: hỏi gì cho đúng
Giảng viên: nhìn lĩnh vực, không chỉ học hàm. Học hàm, học vị cho biết trình độ nghiên cứu, nhưng với người muốn đi nghề, điều đáng hỏi thêm là khoa có giảng viên đang hoặc từng làm luật sư, trọng tài viên, thẩm phán, pháp chế không. Những người này mang tình huống thật vào lớp và thường là cầu nối đến nơi thực tập.
Tài liệu: hỏi về quyền truy cập. Sinh viên luật đọc rất nhiều. Hãy hỏi thư viện có giáo trình đủ cho số sinh viên không, có tạp chí chuyên ngành, sách chuyên khảo, có cho sinh viên dùng cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật và bản án hay không. Thiếu tài liệu nghĩa là bạn phải tự lo bằng cách khác.
Hoạt động sinh viên: nhìn độ đều đặn. Một câu lạc bộ học thuật tổ chức sinh hoạt đều mỗi tháng có giá trị hơn một cuộc thi lớn mỗi năm một lần. Hỏi xem sinh viên năm nhất có được tham gia không, ai hướng dẫn, đã có sản phẩm gì.
Nghiên cứu khoa học sinh viên. Nếu bạn có ý định học lên hoặc giảng dạy, cơ hội làm đề tài nghiên cứu từ năm hai, năm ba dưới hướng dẫn của giảng viên là điểm cộng lớn.
Cách tự kiểm tra thông tin trước khi đặt nguyện vọng
Thông tin trên mạng xã hội về trường luật rất nhiều nhưng lẫn lộn. Quy trình dưới đây giúp bạn đi từ nguồn chính thức đến trải nghiệm thật.
- Tải đề án tuyển sinh và chương trình đào tạo từ trang chính thức của trường, không dùng bản chụp lại từ hội nhóm.
- Lập bảng so sánh theo bảy tiêu chí, điền những gì tìm được từ tài liệu chính thức.
- Đánh dấu ô còn trống, chuẩn bị câu hỏi cho ngày hội tư vấn tuyển sinh hoặc gửi phòng tuyển sinh.
- Tìm gặp ít nhất một sinh viên đang học ở mỗi trường, hỏi về thực hành, lớp học, giảng viên.
- Nếu được, đến thăm trường một buổi: xem thư viện, phòng học, không khí sinh viên.
- Xếp lại thứ tự ưu tiên dựa trên bảng đã điền đủ, rồi mới tính đến khả năng trúng tuyển theo phương thức xét tuyển của từng nơi.
Thứ tự ở bước cuối là quan trọng: chọn nơi mình muốn học trước, rồi mới tính cách vào. Làm ngược lại dễ dẫn đến việc chọn một nơi chỉ vì vừa sức đỗ.
Những yếu tố cá nhân không nên bỏ qua
Học luật bốn năm là một quãng sống dài. Khoảng cách từ nhà, chi phí sinh hoạt ở thành phố, chỗ ở, sức khoẻ, việc làm thêm đều ảnh hưởng đến kết quả học. Một sinh viên phải đi lại hai giờ mỗi ngày sẽ có ít thời gian đọc hơn hẳn bạn ở gần trường. Đây không phải chuyện nhỏ với ngành học đòi hỏi đọc nhiều như luật.
Hãy nghĩ thêm đến nơi bạn định làm việc sau khi ra trường. Học ở một thành phố thường giúp bạn có mạng lưới thực tập và việc làm ở chính thành phố đó. Nếu bạn định về làm ở quê, ví dụ các tỉnh như Nghệ An, Đắk Lắk hay An Giang sau sắp xếp, việc học ở trường có cơ sở hoặc mạng lưới cựu sinh viên trong vùng có thể là lợi thế.
Cuối cùng là tính cách. Có người học tốt trong môi trường lớn, cạnh tranh; có người cần lớp nhỏ, gần giảng viên. Không có môi trường nào đúng cho mọi người. Biết mình học tốt trong điều kiện nào là thông tin quý không kém thông tin về trường.
Câu hỏi thường gặp
Trường chuyên đào tạo luật và khoa luật trong trường đa ngành khác nhau thế nào?
Trường chuyên thường có chiều sâu và nhiều chương trình trong lĩnh vực luật; khoa luật trong trường đa ngành có thể thuận lợi để học thêm kinh tế, ngoại ngữ, công nghệ. Không có lựa chọn đúng cho mọi người, hãy so chương trình cụ thể và hướng bạn muốn đi.
Có nên chọn trường theo bạn bè cùng lớp không?
Đi cùng bạn có thể giúp bạn yên tâm hơn năm đầu, nhưng không nên là lý do chính. Bốn năm học và hướng nghề là của riêng bạn. Nếu trường mà bạn bè chọn cũng tốt theo các tiêu chí của bạn thì tốt; nếu không, nên ưu tiên tiêu chí của mình.
Làm sao biết thông tin trên hội nhóm về trường luật là đúng?
Đối chiếu với tài liệu chính thức của trường: đề án tuyển sinh, chương trình đào tạo, thông báo của phòng đào tạo. Với chuyện trải nghiệm học tập, hỏi trực tiếp nhiều sinh viên khác nhau thay vì tin một bài đăng. Thông tin đúng thường cụ thể và kiểm được.
Có nên chọn trường có chương trình liên kết nước ngoài không?
Có thể, nếu bạn hiểu rõ văn bằng do ai cấp, ngôn ngữ học, chương trình có dùng được cho các bước nghề trong nước hay không. Với mục tiêu hành nghề ở Việt Nam, hãy kiểm tra kỹ việc công nhận văn bằng theo quy định hiện hành.
Đi ngày hội tư vấn tuyển sinh nên hỏi gì?
Hỏi những điều tài liệu chưa nói rõ: tỷ lệ học phần kỹ năng, cách tổ chức thực tập, cơ hội tham gia phiên toà giả định và nghiên cứu khoa học, quy mô lớp học chuyên ngành, cách chuyển ngành nếu đổi ý. Ghi chép lại để so sánh sau.
Chọn trường gần nhà hay trường ở thành phố lớn?
Tuỳ hoàn cảnh và mục tiêu. Trường gần nhà giúp tiết kiệm sức và thời gian, phù hợp nếu bạn định làm việc ở địa phương. Trường ở thành phố lớn có thể mở nhiều cơ hội thực tập hơn nhưng đòi hỏi bạn tự lập. Hãy tính cả hai mặt thay vì chọn theo cảm tính.