Văn bằng hai ngành luật dành cho người đã có một bằng đại học khác, muốn có thêm bằng cử nhân luật để dùng cho công việc hiện tại hoặc để chuyển hẳn sang nghề luật. Thời gian học thường ngắn hơn chính quy vì người học được công nhận một phần kiến thức chung đã có, nhưng phần kiến thức luật chuyên ngành vẫn phải học đủ.
Nhóm học văn bằng hai luật rất đa dạng: kế toán muốn hiểu sâu hợp đồng và thuế, nhân sự cần nền luật lao động, kỹ sư xây dựng làm quản lý dự án, cán bộ ngân hàng xử lý nợ, người làm hành chính ở cơ quan nhà nước. Bài này giúp bạn xác định mình thuộc nhóm nào, chọn cách học cho vừa sức và biết trước những câu hỏi về giá trị văn bằng.
Hai lý do chính để học văn bằng hai luật
Dùng luật để làm tốt nghề đang làm. Đây là nhóm đông nhất. Kế toán, nhân sự, mua bán, quản lý dự án, cán bộ tín dụng gặp vấn đề pháp lý hằng ngày nhưng chỉ có kiến thức rời rạc tự học. Văn bằng hai giúp họ có hệ thống, biết tra cứu đúng, biết khi nào việc vượt quá sức mình và cần hỏi luật sư hay bộ phận pháp chế. Với nhóm này, mục tiêu là hiểu và dùng được, không nhất thiết đổi nghề.
Chuyển hẳn sang nghề luật. Nhóm nhỏ hơn nhưng quyết tâm cao. Họ muốn làm pháp chế, luật sư, công chứng hoặc thi vào các cơ quan tư pháp. Với nhóm này, văn bằng hai chỉ là chặng đầu; sau đó còn các bước đào tạo nghề, tập sự, thi tuyển giống như người học chính quy. Lợi thế là họ mang theo kiến thức ngành cũ, rất có giá khi chọn mảng chuyên sâu gần với nghề trước.
Cần phân biệt rõ trước khi đăng ký. Hai lý do dẫn tới hai cách học khác nhau. Người học để dùng có thể ưu tiên những môn gần công việc, chấp nhận học vừa đủ ở các môn xa. Người học để chuyển nghề phải học đều và sâu, vì nhà tuyển dụng hay kỳ thi phía sau sẽ kiểm tra cả những môn bạn tưởng không dùng tới.
Văn bằng hai khác chính quy ở những điểm nào
Về nội dung, phần kiến thức pháp luật chuyên ngành của văn bằng hai thường bám theo chương trình chính quy của cùng trường, nhưng khối kiến thức chung như lý luận chính trị, ngoại ngữ cơ bản, giáo dục thể chất thường được công nhận từ bằng thứ nhất. Mức công nhận cụ thể tuỳ quy định đào tạo của từng trường và từng ngành bằng đầu.
Về lịch học, nhiều chương trình văn bằng hai tổ chức buổi tối hoặc cuối tuần cho người đi làm, có chương trình học tập trung ban ngày. Về người học, lớp văn bằng hai thường lớn tuổi hơn, nhiều kinh nghiệm thực tế, nên thảo luận tình huống thường sát đời sống hơn lớp chính quy. Đây là điểm mạnh ít được nhắc đến: bạn học được nhiều từ chính bạn cùng lớp.
Về văn bằng, theo quy định hiện hành về giáo dục đại học, bằng cử nhân cấp cho người học văn bằng hai thuộc hệ thống văn bằng quốc gia như các hình thức khác. Tuy vậy, mỗi kỳ tuyển dụng hoặc mỗi nghề có chức danh có thể có tiêu chí riêng về trình độ, kinh nghiệm. Đừng dựa vào lời khẳng định chung chung "bằng nào cũng như nhau"; hãy đọc yêu cầu cụ thể của nơi bạn định nộp hồ sơ.
Ngành bằng đầu nào hợp với hướng luật nào
Kiến thức ngành cũ là tài sản, không phải gánh nặng. Bảng dưới gợi ý cách ghép bằng đầu với mảng luật để tận dụng tối đa điều bạn đã biết.
| Bằng thứ nhất | Mảng luật dễ phát huy | Vì sao |
|---|---|---|
| Kế toán, tài chính, ngân hàng | Thuế, tài chính doanh nghiệp, tín dụng, xử lý nợ | Đọc được số liệu, hiểu dòng tiền và chứng từ |
| Quản trị nhân lực | Lao động, bảo hiểm xã hội, kỷ luật lao động | Đã quen quy trình nhân sự thật |
| Kỹ thuật, xây dựng | Hợp đồng xây dựng, đầu tư công, đất đai | Hiểu bản vẽ, khối lượng, tiến độ |
| Công nghệ thông tin | Dữ liệu cá nhân, sở hữu trí tuệ phần mềm, thương mại điện tử | Hiểu sản phẩm và rủi ro kỹ thuật |
| Y, dược | Pháp luật y tế, trách nhiệm chuyên môn, dược phẩm | Hiểu quy trình chuyên môn và thuật ngữ |
| Báo chí, ngôn ngữ | Biên tập pháp luật, dịch thuật pháp lý, truyền thông | Kỹ năng viết và ngôn ngữ sẵn có |
Không bắt buộc phải đi theo hướng gần ngành cũ. Nhưng nếu bạn muốn có chỗ đứng nhanh, chọn mảng giao nhau giữa hai ngành thường cho bạn lợi thế mà người chỉ học luật không có.
Cách học văn bằng hai luật khi đang đi làm
Khó nhất của văn bằng hai không phải kiến thức mà là thời gian. Những thói quen dưới đây giúp nhiều người đi làm học đến cuối khoá mà không đuối.
- Chốt một khung giờ học cố định mỗi ngày, dù chỉ bốn mươi lăm phút. Học đều ngắn hiệu quả hơn dồn cuối tuần.
- Đọc văn bản luật song song với giáo trình, không đọc giáo trình suông. Mỗi khái niệm trong giáo trình, mở điều luật tương ứng để thấy nó được viết thế nào.
- Lấy tình huống từ chính công việc của mình làm bài tập. Một hợp đồng bạn từng ký, một vụ nhân viên nghỉ việc, một hồ sơ tín dụng: phân tích lại dưới góc độ pháp lý vừa học, giữ bí mật thông tin thật.
- Lập nhóm học ba đến bốn người ở các ngành khác nhau. Mỗi người giải thích một chương cho cả nhóm, vừa ôn vừa học được góc nhìn khác.
- Chuẩn bị cho thi vấn đáp và tự luận bằng cách tập trình bày thành tiếng, không chỉ đọc thầm. Người đi làm quen nói chuyện công việc nhưng thường lúng túng khi phải trình bày lập luận pháp lý theo trình tự.
- Báo trước với gia đình và nơi làm việc về lịch thi. Học văn bằng hai là kế hoạch của cả nhà, không phải của riêng bạn.
Nếu có thể, hãy đăng ký số học phần vừa sức mỗi kỳ thay vì cố học nhanh. Nợ môn vì quá tải tốn thời gian hơn nhiều so với đi chậm mà chắc.
Văn bằng hai luật có đi tiếp được lên nghề có chức danh không
Câu hỏi này rất hay gặp, nhất là "văn bằng hai có làm luật sư được không". Về nguyên tắc, điều kiện bằng cấp của nhiều nghề luật có chức danh được đặt ở mức có bằng cử nhân luật, nên người học văn bằng hai vẫn có thể theo đuổi, kèm theo đầy đủ các bước đào tạo nghề, tập sự và đánh giá như mọi người khác. Chi tiết điều kiện từng nghề thay đổi theo luật chuyên ngành, nên trước khi lên kế hoạch dài, bạn nên đọc văn bản hiện hành của nghề đó.
Với các vị trí trong cơ quan nhà nước, tiêu chuẩn tuyển dụng nằm trong thông báo tuyển dụng và quy định về chức danh. Có nơi chỉ yêu cầu trình độ cử nhân chuyên ngành luật, có nơi thêm điều kiện khác. Người học văn bằng hai nên đọc kỹ thông báo và hỏi trực tiếp cơ quan tuyển dụng khi có điểm chưa rõ.
Điều đáng lưu ý hơn cả giấy tờ là năng lực thật. Người chuyển nghề ở tuổi ba mươi cần chứng minh mình làm được việc ngay: viết được thư tư vấn, rà được hợp đồng, tra được văn bản còn hiệu lực. Vì vậy, song song với việc học, hãy tìm cơ hội làm các việc pháp lý nhỏ trong chính công ty mình để có sản phẩm và người xác nhận.
Những khó khăn hay gặp và cách xử lý
Thấy các môn lý luận khô và xa công việc. Người đi làm quen tư duy thực dụng nên hay nản ở các môn như lý luận nhà nước và pháp luật, lịch sử nhà nước và pháp luật. Cách xử lý là tìm mối nối: vì sao có nguyên tắc pháp chế, vì sao văn bản cấp dưới không được trái văn bản cấp trên. Những môn này giải thích cách cả hệ thống vận hành, sau này giúp bạn tra cứu nhanh và đúng hơn.
Quen đọc lướt nên bỏ sót điều kiện. Ngành cũ dạy bạn đọc nhanh để nắm ý, trong khi điều luật đòi hỏi đọc từng chữ. Hãy tập gạch chân chủ thể, điều kiện, hệ quả trong mỗi điều luật khi đọc, ít nhất trong học kỳ đầu.
Mang thói quen nghề cũ vào lập luận. Kế toán quen đúng sai theo chuẩn mực, kỹ sư quen một đáp án tối ưu. Lập luận pháp lý thường phải cân nhắc nhiều cách hiểu. Chấp nhận điều đó sớm giúp bạn làm bài tình huống tốt hơn.
Đuối sức giữa khoá. Học kỳ thứ ba, thứ tư là lúc nhiều người bỏ. Chia nhỏ mục tiêu theo từng học phần, ghi lại tiến độ, và đừng ngại xin bảo lưu theo quy định thay vì bỏ hẳn khi công việc quá tải.
Câu hỏi nên hỏi cơ sở đào tạo trước khi đăng ký
Đề án tuyển sinh và thông tin tư vấn không phải lúc nào cũng trả lời đủ. Ghi các câu hỏi dưới đây ra giấy và hỏi trực tiếp phòng đào tạo.
- Trường có được phép đào tạo văn bằng hai ngành luật theo hình thức mình định học hay không, quyết định cho phép là văn bản nào.
- Những học phần nào được công nhận từ bằng thứ nhất, những học phần nào bắt buộc học lại.
- Lịch học cụ thể: buổi tối, cuối tuần hay tập trung; có học trực tuyến một phần không; quy định về chuyên cần.
- Cách đánh giá: thi viết, vấn đáp, tiểu luận; có làm khoá luận hay học phần thay thế.
- Văn bằng được cấp ghi những thông tin gì và do cơ sở nào cấp.
- Thời gian tối đa được phép hoàn thành chương trình nếu phải tạm dừng vì công việc.
Câu trả lời rõ ràng bằng văn bản quý hơn mọi lời hứa miệng. Nơi nào ngại trả lời những câu hỏi cơ bản này là tín hiệu bạn nên cân nhắc thêm.
Câu hỏi thường gặp
Văn bằng hai luật học trong bao lâu?
Thời gian phụ thuộc chương trình của từng trường và số học phần được công nhận từ bằng thứ nhất. Thường ngắn hơn chương trình chính quy bốn năm. Hãy xem chương trình đào tạo và kế hoạch học tập cụ thể do trường công bố, đừng dựa vào thời gian của trường khác.
Học văn bằng hai luật có phải thi đầu vào không?
Tuỳ trường và tuỳ năm. Có nơi xét tuyển dựa trên bằng đại học thứ nhất, có nơi tổ chức thi hoặc phỏng vấn. Đọc kỹ thông báo tuyển sinh văn bằng hai của chính trường bạn định học để biết phương thức áp dụng cho đợt đó.
Có bằng cao đẳng thì học văn bằng hai luật được không?
Văn bằng hai dành cho người đã có bằng đại học. Người có bằng cao đẳng thường đi theo hướng liên thông lên đại học ngành luật nếu chương trình liên thông phù hợp. Điều kiện liên thông cụ thể do quy chế và trường quy định, cần hỏi trực tiếp.
Người lớn tuổi học văn bằng hai luật có muộn không?
Không có giới hạn tuổi cho việc học. Người lớn tuổi thường có lợi thế kinh nghiệm sống và công việc, hiểu tình huống nhanh. Điều cần cân nhắc là mục tiêu: học để dùng thì lúc nào cũng hợp lý, học để chuyển nghề thì nên tính thêm thời gian cho các bước sau bằng cử nhân.
Văn bằng hai luật có được học lên thạc sĩ luật không?
Bằng cử nhân luật văn bằng hai là căn cứ để dự tuyển thạc sĩ luật theo điều kiện của từng cơ sở đào tạo sau đại học. Mỗi trường có yêu cầu riêng về ngành phù hợp, ngoại ngữ và kinh nghiệm, nên cần đọc thông báo tuyển sinh sau đại học của trường đó.
Đang làm kế toán có nên học văn bằng hai luật không?
Nếu công việc của bạn thường xuyên gặp hợp đồng, thuế, hoá đơn, tranh chấp với khách hàng, văn bằng hai giúp bạn hiểu sâu và làm việc tự tin hơn. Nếu chỉ cần nắm vài quy định cụ thể, khoá ngắn hạn chuyên đề có thể đủ và tốn ít thời gian hơn.